Τον συναντήσαμε στο γραφείο του στο Αρχηγείο της Βελγικής Αστυνομίας, ένα ζεστό μεσημέρι του Ιούλιο. Μας υποδέχθηκε εγκάρδια μ? ένα πλατύ χαμόγελο και μια καταδεκτικότητα, γνωρίσματα που ταιριάζουν απόλυτα στο χαρακτήρα ενός Βέλγου. Διετέλεσε αρχηγός της Βελγικής Χωροφυλακής από το 1998 μέχρι το 2000, χρονιά που ενοποιήθηκε η αστυνομία του Βελγίου, ενώ από τις 4 Δεκεμβρίου 2000 είναι αρχηγός του νέου αστυνομικού σώματος, δηλαδή της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας του Βελγίου.
Γεννημένος τον Οκτώβριο του 1943 στην Βελγική πόλη Wolvertem, «μυήθηκε» από πολύ μικρός στην αστυνομική φιλοσοφία και πρακτική από τον ο πατέρα του που ήταν Ταξίαρχος της τότε Χωροφυλακής.
Σήμερα πατέρας ενός γιου και μιας κόρης αλλά και παππούς με δύο μικρές εγγονές, είναι γεμάτος ενέργεια, κέφι για ζωή, αλλά και για προσφορά στο Σώμα που ηγείται.
Μας μίλησε για το σημείο καμπής στη Βελγική Αστυνομία, που ήταν η στιγμή της ενοποίησης των Σωμάτων Ασφαλείας, αλλά και για τη συνθετική εξέλιξη του νέου Σώματος της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας. Αναφέρθηκε στη Δικαστική Αστυνομία και τα καθήκοντά της, στο ρόλο της Διεθνούς Αστυνομικής Συνεργασίας και για πολλά άλλα θέματα σχετικά με το θεσμό της Αστυνομίας.
«Αστυνομική Ανασκόπηση». Κύριε Αρχηγέ, από την 1η Ιανουαρίου 2001 λειτουργεί ένα νέο αστυνομικό σώμα στο Βέλγιο, η Ομοσπονδιακή Αστυνομία. Ωστόσο, δεν είναι και η μοναδική Αστυνομία στο Βέλγιο.
Η Ομοσπονδιακή Αστυνομία συνεργάζεται στενά με την τοπική αστυνομία η οποία είναι κάτι το εντελώς ξεχωριστό. Για να σας δώσω να καταλάβετε, το Βέλγιο είναι χωρισμένο σε 584 επιμέρους κοινότητες, και 196 αστυνομικές ζώνες. Ως εκ τούτου, η Τοπική Αστυνομία κάθε ζώνης αστυνομεύει μία ή παραπάνω κοινότητα. Η αστυνομία κάθε ζώνης, δηλαδή η Τοπική Αστυνομία, υπάγεται στους τοπικούς άρχοντες, τον Δήμαρχο, τον Κοινοτάρχη κ.λπ., ενώ η Ομοσπονδιακή Αστυνομία υπάγεται απ? ευθείας στο Υπουργείο Εσωτερικών και Δικαιοσύνης. Δεν υπάρχει αμφιβολία βέβαια πως κάθε μία από τις τοπικές αστυνομίες είναι σε στενή συνεργασία με την Ομοσπονδιακή Αστυνομία, η οποία συχνά συντονίζει κοινές δράσεις, αστυνομικές επιχειρήσεις κλπ.
Η πόλη των Βρυξελλών είναι χωρισμένη σε 19 κοινότητες και 16 αστυνομικές ζώνες με ισάριθμες αστυνομικές υπηρεσίες. Στο σημείο αυτό αξίζει να τονισθεί το γεγονός ότι η Τοπική Αστυνομία ασχολείται αναγκαστικά με θύματα καθημερινής αστυνόμευσης (αστυνομικούς της γειτονιάς κ.λπ.), ενώ η Ομοσπονδιακή Αστυνομία έχει σαν κύρια αποστολή την πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος. Σ΄ αυτή την κατεύθυνση, συντονίζει το έργο των επιμέρους αστυνομικών τοπικών Υπηρεσιών. Αναμφίβολα ο Ομοσπονδιακή Αστυνομία είναι μια πιο εξειδικευμένη μορφή Αστυνομίας με εξειδικευμένο αντικείμενο, όπως εξάλλου βλέπετε κι από το σχετικό οργανόγραμμα. (βλ. σχ.1)
Α.Α.: Όσο αφορά σε θέματα καθημερινότητας, όπως για παράδειγμα προβλήματα τροχαίας, πως κατανέμεται η αρμοδιότητα μεταξύ Τοπικής και Ομοσπονδιακής Αστυνομίας;
Πολύ απλά, η Ομοσπονδιακή Αστυνομία, είναι υπεύθυνη για τους αυτοκινητόδρομους σε όλο το Βέλγιο, ενώ για τα καθημερινά προβλήματα τροχαίας σε κάθε ζώνη είναι υπεύθυνη η Τοπική Αστυνομία. Στην περίπτωση κατά την οποία έχουμε για παράδειγμα προβλήματα από μια διαδήλωση σε μια πόλη, από την οποία (διαδήλωση) δύνανται να προκύψουν σοβαρότερα προβλήματα εγκληματικότητας, τότε επεμβαίνουμε και συντονίζουμε σειρά ενεργειών σε στενή συνεργασία με τις κατά τόπους αστυνομικές Αρχές.
Α.Α.: Όσο αφορά στην πρόσφατη ενοποίηση των Σωμάτων Ασφαλείας και την συνθετική εξέλιξη του νέου Σώματος, τι προβλήματα αντιμετωπίσατε και πώς τα ξεπεράσατε;
Εμείς δεν αντιμετωπίσαμε ιδιαίτερα προβλήματα, για το λόγο ότι δεν επιλέξαμε την ύπαρξη μιας και μόνης αστυνομίας. Χωρίσαμε την αστυνόμευση σε τοπικό (Τοπική Αστυνομία) και σε εξειδικευμένο αντικείμενο (Ομοσπονδιακή Αστυνομία). Θεωρήσαμε ότι με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνουμε μια πιο δημοκρατική αστυνόμευση, υπό την έννοια ότι η Τοπική Αστυνομία υπάγεται στους τοπικούς άρχοντες που είναι δημοκρατικά εκλεγμένοι από το λαό, ενώ η Ομοσπονδιακή Αστυνομία υπάγεται στην κυβέρνηση που ομοίως είναι εκλεγμένη από το λαό.
Όσο αφορά σε επιμέρους θέματα, όπως η στολή για παράδειγμα, αποφασίστηκε η θέσπιση ενιαίας στολής με διαφορετικά διακριτικά. Δηλαδή η Τοπική Αστυνομία έχει μπλε διακριτικά, ενώ η Ομοσπονδιακή ωχρά. Παράλληλα, είναι εφικτές και οι εσωτερικές μετακινήσεις. Μπορεί δηλαδή κάποιος αστυνομικός από Τοπική Αστυνομία να μετατεθεί κατόπιν επιλογής στην Ομοσπονδιακή και το αντίστροφο. Έτσι, έχει καθιερωθεί ένα μοναδικό, επιτρέψτε μου να πω, «καθεστώς ισότητας». Όλοι μπορούν να «ανέλθουν ιεραρχικά και όλοι έχουν την ίδια αντιμετώπιση από την Πολιτεία σε θέματα, οικονομικά, νομικά κ.λπ.
Παράλληλα είμαστε στο πρόθυρα δημιουργίας ενός εσωτερικού συστήματος επικοινωνίας παρόμοιο με το δικό σας TETRA, όπου θα επιτυγχάνεται πολύπλευρη επικοινωνία, τόσο ανάμεσα στις αστυνομικές υπηρεσίες όλης της χώρας, όσο και με άλλες συναρμόδιες αρχές (π.χ. δικαστικές κ.λπ.). Με τον τρόπο αυτό θα επιτύχουμε αυτό που ονομάζουμε «σταυροδρόμι πληροφοριών », ένα κέντρο δηλαδή σφαιρικής πληροφόρησης με τις Αρχές, που κρίνεται απαραίτητο.
Α.Α. Δεδομένου του γεγονότος ότι στην Ελληνική Αστυνομία γίνονται συζητήσεις σε συνεργασία με το Υπουργείο Δικαιοσύνης για την δημιουργία Δικαστικής Αστυνομίας, είδαμε ότι εδώ ήδη έχετε Δικαστική Αστυνομία που υπάγεται στην Ομοσπονδιακή Αστυνομία. Υπάρχουν απόψεις που θεωρούν ότι η Δικαστική Αστυνομία θα ήταν αποδοτικότερη εάν λειτουργούσε υπαγόμενη στο Υπουργείο Δικαιοσύνης.
Πώς κρίνετε αυτή την άποψη;
Για εμάς είναι αδιανόητο η Δικαστική Αστυνομία να υπάγεται οπουδήποτε αλλού εκτός από την Αστυνομία. Είναι μία παράδοση που σε μας διατηρείται από την εποχή του Ναπολέοντα και φυσικά δεν προτιθέμεθα να την αλλάξουμε για τον απλούστατο λόγο ότι θεωρούμε ότι σε κανένα άλλο Υπουργείο δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει αποδοτικότερα. Ως διεύθυνση, υπάγεται απευθείας στον Αρχηγό, ενώ αναφέρει αποκλειστικά στον αρμόδιο Εισαγγελέα. Η Δικαστική Αστυνομία στο Βέλγιο αριθμεί 3.146 άτομα σε σύνολο 40.000 περίπου αστυνομικών, οι οποίοι είναι κατανεμημένοι σε 27 επιμέρους Παραρτήματα Δικαστικής Αστυνομίας. Όσοι υπηρετούν σ? αυτή την Υπηρεσία φέρουν πολιτική περιβολή. Η συγκεκριμένη Υπηρεσία διεξάγει έρευνες, που αφορούν κυρίως στο οργανωμένο έγκλημα, προβαίνουν σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να παρουσιαστεί η κάθε περίπτωση, στον αρμόδιο προς κρίση Εισαγγελέα. Σήμερα, η Δικαστική Αστυνομία συλλέγει όλα τα στοιχεία για να ολοκληρωθεί ?όπου απαιτείται- μια δικογραφία. Προβαίνει σε έρευνες με την εποπτεία της Εισαγγελίας και γενικότερα κάνει όλες τις απαραίτητες ενέργειες για να παρουσιαστεί ο υπαίτιος στην Δικαιοσύνη.
Παλαιότερα (επανέρχομαι στο αρχικό σας ερώτημα), πριν την ενοποίηση και για μικρό χρονικό διάστημα, η Δικαστική Αστυνομία είχε υπαχθεί στο Υπουργείο Δικαιοσύνης αλλά τα αποτελέσματα δεν ήταν τα επιθυμητά και έτσι τα πράγματα επανήλθαν στην προτεραία κατάσταση. Εξάλλου, απ? όσο είμαι σε θέση να γνωρίζω από συζητήσεις, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Δικαστική Αστυνομία στα περισσότερα τουλάχιστον ευρωπαϊκά κράτη ανήκει στο Αρχηγείο Αστυνομίας της κάθε χώρας.
Α.Α.: Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ποιο είναι το σημείο επαφής της Βελγικής Αστυνομίας με την Ευρωπαϊκή Δικαιοσύνη γνωστή ως Eurojust.
Η Εurojust είναι συντονιστικό όργανο δεν μπορεί να διεξάγει έρευνες και ως εκ τούτου προσωπικά δεν βλέπω σημείο επαφής σε επιχειρησιακό επίπεδο, παρά μόνο σε συντονιστικό, ίσως.
Α.Α.: Για να επανέλθουμε λίγο στα εσωτερικά της Βελγικής Αστυνομίας, μετά την ενοποίηση, ποια είναι η βαθμολογική σας εξέλιξη;
Πριν την ενοποίηση και όσον αφορά στη Χωροφυλακή η βαθμολογική μας εξέλιξη ήταν περίπου σαν τη δική σας. Μετά την ενοποίηση, υφίστανται τέσσερις επιμέρους βαθμοί: Δύο βαθμοί για το κατώτερο προσωπικό και δύο για τους αξιωματικούς.
Ο πρώτος βαθμός, ο βασικός, είναι αυτός που κατέχουν οι αστυνομικοί εξερχόμενοι από τη σχολή βασικής εκπαίδευσης. Ύστερα από κάποια χρόνια και κατόπιν εξετάσεων μπαίνουν στη δεύτερη βαθμίδα που είναι και η τελευταία για το κατώτερο προσωπικό. Όσο αφορά στους αξιωματικούς και εδώ οι βαθμοί είναι δύο: Επιθεωρητής και Γενικός Επιθεωρητής.
Ειδικά για την Τοπική Αστυνομία, υφίστανται και κάποιοι βοηθητικοί βαθμοί που κατέχονται από αστυνομικούς που εκτελούν αποκλειστικά καθήκοντα Τροχαίας.
Για κάθε βαθμίδα προϋποτίθενται συγκεκριμένες σπουδές. Για την πρώτη και δεύτερη βαθμίδα απαιτείται βασική μόρφωση (Λύκειο), ενώ για τους αξιωματικούς απαιτείται πανεπιστημιακό πτυχίο. Κάθε προαγωγή ακολουθείται από πρόγραμμα ειδικής εκπαίδευσης που ξεκινάει από 6 μήνες και δύναται να φτάσει μέχρι τα 2 χρόνια, με διαλείμματα πρακτικής εξάσκησης.
Οι αξιωματικοί υποχρεούνται να περάσουν εκπαιδεύσεις σε θέματα διοίκησης (μάνατζμεντ), πρακτικής αστυνόμευσης, δικαίου κ,λπ., οι οποίες είναι ιδιαίτερα αυστηρές και εντατικές, αφού οι άνθρωποι αυτοί θα κληθούν να διοικήσουν. Παράλληλα, όμως, όλες οι βαθμίδες υποχρεούνται να διέρχονται από ταχείες εκπαιδεύσεις κι αυτό αφορά στην ενημέρωση και στη διαφώτιση του προσωπικού σε νέες πρακτικές (ευρωπαϊκές ή διεθνείς).
Α.Α.: Και μια τελευταία ερώτηση κ. Αρχηγέ, κάπως εξειδικευμένη. Με ποια κριτήρια επιλέγετε τους αξιωματικούς που εκπροσωπούν τη Βελγική Αστυνομία στον «τρίτο πυλώνα» Εσωτερικής Υπόθεσης και Δικαιοσύνης;
Τις ομάδες εργασίας του «τρίτου πυλώνα» που μας αφορά, παρακολουθούν αποκλειστικά αξιωματικοί που υπηρετούν στη Διεύθυνση Διεθνούς Αστυνομικής Συνεργασίας, η οποία υπάγεται απευθείας στον Αρχηγό. Η πολιτική που ακολουθείται, όπως αντιλαμβάνεσθε, χαράσσεται σε επίπεδο Αρχηγείου και υλοποιείται από τα στελέχη της Διεύθυνσης που σας προείπα. Οι αξιωματικοί που υπάρχουν εκεί, είναι όλοι εξέχοντα στελέχη, με άριστη γνώση πλέον των δύο ξένων γλωσσών καθόσον όπως αντιλαμβάνεστε είναι ο καθρέπτης της Αστυνομίας μας στο εξωτερικό. Επιπλέον και πέραν των πανεπιστημιακών τίτλων που διαθέτουν όλοι, οι περισσότεροι διαθέτουν μεταπτυχιακούς τίτλους και εξειδικευμένες εκπαιδεύσεις για να μπορούν να ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στα καθήκοντά τους.
Α.Α. Σας ευχαριστούμε πολύ για το χρόνο που μας διαθέσατε και σας ευχόμαστε καλή επιτυχία στο έργο σας.
Εγώ σας ευχαριστώ για την ενδιαφέρουσα συζήτηση.
